Forklift kapasitesi nasıl hesaplanır? Yük merkezi rehberi

Bir forkliftin "3 ton" olması, her koşulda 3 ton kaldırabileceği anlamına gelmez. Kapasite; yükün ağırlık merkezine, kaldırma yüksekliğine ve takılan ataşmana göre değişir. Bu yazıda doğru kapasiteyi nasıl hesaplayacağınızı adım adım anlatıyoruz.

Yük merkezi nedir?

Yük merkezi, çatal sırtından (dikey yüzeyden) yükün ağırlık merkezine olan yatay mesafedir. Standart 1200 x 1000 mm paletle düzgün yüklenmiş bir yükte bu mesafe yaklaşık 500 mm'dir. Avrupa ve Türkiye'de 1 ile 5 ton arası forkliftlerin nominal kapasitesi genellikle 500 mm yük merkezine göre verilir, daha büyük makinelerde 600 mm kullanılır.

Yük merkezi uzayınca kapasite neden düşer?

Forklift, ön aks üzerinde dönen bir terazi gibidir. Bir tarafta yük, diğer tarafta makinenin karşı ağırlığı vardır. Yük öne doğru uzaklaştıkça devrilme momenti artar. Yaklaşık hesap şöyledir:

Gerçek kapasite ≈ Nominal kapasite × Nominal yük merkezi ÷ Gerçek yük merkezi

Örnek: 3.000 kg ve 500 mm yük merkezli bir forklift, ağırlık merkezi 700 mm olan uzun bir yükte yaklaşık 3.000 × 500 ÷ 700 = 2.140 kg kaldırabilir. Bu bir tahmindir; kesin değer üreticinin kapasite diyagramından okunmalıdır.

Kaldırma yüksekliğinin etkisi

Standart direkler genellikle 3 metre civarındadır. 4,5 veya 6 metrelik triplex direklerde, yük yükseldikçe denge zorlaşır ve kapasite düşer. Yüksek raflı depolar için makine seçerken üst rafa kaldırılacak yükün ağırlığı esas alınmalıdır. Direk seçenekleri için direk tipleri rehberimize bakın.

Ataşmanların etkisi

Yan kaydırma, çatal pozisyoner, kelepçe veya döner başlık gibi ataşmanlar hem kendi ağırlıklarıyla hem de yük merkezini öne iterek kapasiteyi azaltır. Ataşmanlı kapasite, ataşman takıldıktan sonra güncellenen plakadan okunmalıdır.

Kapasite plakası nasıl okunur?

Her forkliftin üzerinde, farklı kaldırma yükseklikleri ve yük merkezleri için izin verilen azami ağırlığı gösteren bir kapasite plakası bulunur. Satır kaldırma yüksekliğini, sütun yük merkezini gösterir; kesiştikleri değer o koşuldaki azami yüktür. Plakası okunmayan veya eksik makine kullanılmamalıdır.

Doğru kapasiteyi seçmek için 4 adım

• En ağır yükünüzün ağırlığını ve boyutlarını belirleyin.
• Yükün ağırlık merkezini ölçün veya tahmin edin.
• En yüksek kaldırma yüksekliğini belirleyin.
• Bulunan değere ataşman ve güvenlik için en az yüzde 20 pay ekleyin.

Örneğin 2 tonluk paletleri 5 metreye kaldıracaksanız 2,5 veya 3 ton sınıfı bir makine doğru başlangıçtır. Kapasiteye göre filtrelemek için ürün listesini kullanabilirsiniz.